10 Jun 2019

The Art of Forgetting

If you like to read books and grow fond of them, you can probably understand how tough it is to part with them. And fate doesn't spare you from the necessary evil of sorting and cleaning the book stock you painstakingly (of course carelessly) built.

Around 4-5 years ago, I had bought a story book, 33 Stories by Tagore, from the hidden treasures of a second-hand book mart. Not quite impressed by the translation, which seemed quite literal back then, I wondered why I still had the book. The reason was probaby the label, Tagore.

Inside this (disliked) book was a leaf of ficus religiosa (sacred fig or peepal tree) which I had kept to be transformed into a completely translucent one.

The leaf looked so beautiful that I couldn't stop gazing. With all its delicate and tiny network of veins visible, another meaning of the word intricate was revealed in that moment. What made it so attractive? Was it those empty cells or the veins themselves? What gives meaning, purpose and beauty to life? Is the events or the endless span of silence between them?

Sometimes it is good to forget things you started, as by not messing you give them a chance to meet you when you are ready. And then when they arrive back, they gift you an entirely new perspective to perceive life with clarity.

- The Last Nomad

7 Jun 2019

Sign the petition for a Clean, Green and Safe Mumbai

MCGM: Ban Smoking and Drinking at the Powai Lake Promenade

Sign and share the petition with your friends and family and make this a success! We deserve a cleaner Mumbai!


Update: 8 June

- The Last Nomad

5 Jun 2019

A Drop in The Ocean: Happy World Environment Day!

Today is going to be one of the most memorable days for Indians: a day when we celebrate the peaceful festival of Ramzan Eid (Eid-ul-Fitr), a day when India plays South Africa in its first match in the ICC World Cup and last but not the least, today is World Environment Day.

Although most hands will celebrate and contribute today to the environment by texting, tweeting and taking selfies, it has fortunately been a different experience for me.

Thanks to the Mega Cleaning and Plantation Drive at the 120-year-old Powai Lake by Abhyuday, IIT Bombay (http://www.abhyudayiitb.org/) and Nisarg Swasthya Sansthan (http://nisargswasthya.org/), Powai, I could experience something which triggered a series of questions in my mind.

After all the volunteers were divided into multiple teams by 7 a.m., we began our work with an oath to keep our surrounding clean, followed by the National Anthem. The presence of newly elected MP, Shri. Manoj Kotak was a welcome sight.

Here's the treasure that our teams uncovered from the shore: hundreds (yes, not an exaggeration!) of booze and cold drink glass bottles, food wrappers, plastic bottles, knives, birthday cracker candles, tags, confetti and spoons, cigarette packets, supari and other intoxicant sachets, heaps of clothes, plastic sacks, contraceptives, dozens of frames of gods and goddess, religious idols and casts. Apologies if I missed something! Most of it seems to have been dumped since months, as roots of trees had almost covered it. Beyond all the cry about water hyacinth infestation in the lake, who would have imagined this plight of the water body which is a home to several wetland birds and crocodiles?

After the cleaning drive, the teams assembled together and planted about 300 coconuts saplings and other plants on the shore. Although this effort maybe a drop in the ocean (lake, in this case), looking back at the clean promenade added an extra inch of satisfaction.

What did this drive do for me? In addition to making new friends, it made me realise that all we fall short of is being sensitive to life around us. Before we, as earth, return to earth, let's not forget to treat the elements that make us who we are with respect. After all, it's not Nature vs Us. We are nature.

Before leaving, glimpse through the lives of some green warriors of India.

Did I miss someone? Share a link to their work as comments below.

- The Last Nomad

21 May 2019

Poem: Death’s embrace

Voice quivers and words shiver, as trembling hands come together
Eyes grow moist staring at the loss and ears are deaf to the gloomy pathos
The spectators speak in hushed tones, trying to enact compassion
The moment when a beloved dies, escapes quicker than sand
Mind wants them back in this moment from the distant land
Their touch and laughter, their tears and tales
All I’m left to wonder is why now the tragedy befell
No matter how weary death seems, I must move on
In death’s embrace, life says live on

- The Last Nomad

Dedicated to all the loving people who have left us, only with memories.

Photo Courtesy: Photo by Craig Adderley from Pexels

9 May 2019

Poem: In your being

Through your eyes, the moonlight gleams,
Through your breath, the ocean heaves,
In your embrace, lies the fragrance of the mist,
In your being, the creator is unveiled.

- The Last Nomad

19 Apr 2019

जागतिक पुस्तक दिन विशेष | लोकप्रभा लेख

युनेस्को आयोजित जागतिक पुस्तक दिन १९९५ पासून दरवर्षी २३ एप्रिल रोजी साजरा केला जातो. वाचन, प्रकाशन आणि कॉपीराईट अशा अनेक विषयांकडे लक्ष वेधण्याच्या दृष्टीने हा दिवस महत्वाचा ठरतो.

१४५५ साली जरी जोहान्न गुटेनबर्गने पहिले पुस्तक छापले असले तरी त्यापूर्वीपासून अक्षरवेडाने झपाटलेला माणूस विविध माध्यमे वापरून आपली बौद्धिक आणि मानसिक भूक भागवत होता. पण खरा कहानी मे ट्विस्ट आला तो डिजीटल क्रांती झाल्यावर. या क्रांतीमुळे वाचक आणि लेखकांवर झालेल्या परिणामाचा आढावा घेण्याच्या प्रयत्नातून सदर लेख दिनांक २६ एप्रिल २०१९ च्या लोकप्रभा अंकात प्रसिद्ध झालाय.

लेख वाचण्याकरिता या संकेतस्थळावर क्लिक करा आणि आपला प्रतिसाद खालील कॉमेंट बॉक्स मध्ये जरूर कळवा.

- The Last Nomad

15 Apr 2019

Review: Kali Jogin - Marathi

Kali Jogin - Marathi Kali Jogin - Marathi by Narayan Dharap
My rating: 4 of 5 stars

धारपांच्या कथांवर आजवर बऱ्याच दूरदर्शन मालिका, चित्रपट आणि नाटके बेतली आहेत. तरीही त्या कथा मूळ स्वरुपात वाचण्याचा आनंद वेगळाच आहे. मराठी साहित्यात भय कथा किंवा गूढ कथा लिहिणारे लेखक फार कमी आहेत. त्यात अशा साहित्याकडे पाहण्याचा इतर लेखकांचा, टीकाकारांचा आणि वाचकांचाही दृष्टीकोन वेगळा असतो. या साहित्याला पुष्कळदा सामान्य किंवा लोकप्रिय साहित्य समजून दुय्यम दर्जा दिला जातो.

पण गूढ कथा लिहिण्याचा उद्देश केवळ वाचकाच्या मनात भीती निर्माण करणे हाच समजलो तर ते योग्य ठरणार नाही. धारपांच्या "काळी जोगीण" या कथेविषयी इतके नक्कीच सांगता येईल कि भीती च्या कक्षा ओलांडून, ही कथा तुम्हाला तुमच्या अवतीभवती घडणाऱ्या गोष्टींचा पुन्हा एकदा तर्काच्या आधारावर पडताळून पाडण्यास भाग पडेल.

View all my reviews

30 Mar 2019

हे बंध रेशमाचे [अतिथी लेखक: गिरीश सुखठणकर]

१० ऑक्टोबर १९७८ ची संध्याकाळ मी कधीही विसरू शकणार नाही. माझी पत्नी सौ. शुभदा आणि मी, गंगाधर निवास, दादर च्या गॅलरी मध्ये उभे राहून पावसाची मजा पाहत होतो. हवेतला गारवा मनातील उत्कंठेला गुदगुल्या करत होता. मला शुभदा बऱ्याच दिवसापासून आवडायची पण तिला कसे विचारावे या तगमगितच १ वर्ष निघून गेले. पाऊस हा प्रेमवीरांचा आवडता ऋतू का असेल याचा प्रत्यय येत होता. एकमेकांबद्दल प्रकट न केलेल्या भावना या ऋतूत अंकुरित होत होत्या. त्या दिवशी मात्र मी धीर करून शुभदाला विचारले, 'माझ्याशी लग्न करशील का?'. तिनेही लगेच होकार दिला. आपल्या माणसाच्या फक्त समोर असण्यानेच चिंब पावसातही एक वेगळीच उब जाणवू लागते याचा अनुभव मी घेत होतो. संपूर्ण आभाळ ढगाळ असतानाहि शुभदाच्या चेहरा पाहून माझ्या मनात, छोटा गंधर्वांचं, 'चांद माझा हा हसरा' हे पद आपोआप वाजू लागलं होत. त्यावेळी तिचे वय होते १६ वर्षे आणि माझे २१ वर्षे. दोघांच्याही घरून होकार आला आणि ३० मार्च १९८० रोजी आमचा विवाह झाला.  पण लग्न म्हणजे नेमकी काय चीज असते हे समजावणारी खरी गम्मत पुढे घडणार होती. शुभमंगल सावधान!
लग्नापासून आम्ही कायम माझ्या आईवडिलांबरोबर राहिलो. माझी मोठा ब्लॉक घेण्याची ऐपत असतानाही, शुभदा केवळ माझ्या आईवडिलांच्या आग्रहासाठी गंगाधर निवास चाळी मध्ये सन २००१ पर्यंत कुठलीही कुरबुर न करता राहिली. काही शब्दांची आपल्याला जरी तोंड ओळख असली तरी त्यांचा अर्थ कळण्यासाठी आयुष्य खऱ्या अर्थाने जगावं लागत हे आज कळतंय.

माझ्या आईवडिलांच्या आजारपणात कोणतीही तक्रार न करता तिने त्यांची सेवा केली. माझे वडील ७ वर्षे अर्धांगवायूमुळे आजारी होते त्यांचीही सर्व सेवा केली. या सर्व गोष्टी चालू असताना माझ्या दीप्ती व रिद्धी या दोन्ही मुलींना मोठे करण्याची जवाबदारी सुद्धा तिने योग्य प्रकारे पार पाडली. हि तारेवरची कसरत करत असताना स्वतःच्या शांत टेक्स हा साड्यांचा व्यवसायही ती सांभाळत होती. खऱ्या अर्थाने ती अष्टभुजा होती कि काय असा विचार आता मनात येतो आणि माझे मलाच हसू येते. महाराष्ट्र व्यापारी पेठ, दादर, इथे तिने सलग १९ वर्षे हा व्यवसाय यशस्वीरित्या करून घरखर्चालाही हातभार लावला. माझे मॅट्रिक नंतरचे अपुरे राहिलेले शिक्षणसुद्धा केवळ तिच्याच पाठिंब्यामुळे मी पूर्ण करू शकलो. प्रत्येक यशस्वी पुरुषामागे एक स्री असते हे माझ्या बाबतीत खोटे ठरते, कारण शुभदा कायम, मागे नसून, माझी सोबती होती. उलट तिनेच मला मार्ग दाखवला असे म्हणणेच योग्य ठरेल.

आईवडिलांच्या निधनानंतर आम्ही ठाण्याला नवीन जागी राहायला आलो. नंतर दोन्ही मुलींची लग्ने झाली. आज आम्हाला एक नातू आणि एक नात आहे. हा आमचा समृद्ध कुटुंबवृक्ष वाढवण्याचे श्रेय अर्थातच तिला जाते.
मी नुकताच निवृत्त झालो यावर माझाच विश्वास बसत नाहीये कारण शुभदा कधीच निवृत्त होणार नाही याचा प्रत्यय मला रोज येतो. सध्या मी तिच्या नवीन मसाले उत्पादनाच्या व्यवसायाला हातभार लावतो.
आम्हा दोघांमध्ये सध्या एक गमतीशीर अलिखित करार आहे. तो म्हणजे मी जेव्हा घरी येतो तेव्हा दरवाजा तीच उघडणार. खरच, दमून घरी आल्यावर तिचा चेहरा बघून सर्व शीण निघून जातो. तुझ्या असण्याने प्रेमाचा अर्थ समजला...' याहून वेगळा या अनुभवाचा अर्थ तरी काय काढावा? जर आम्ही दोघेही बाहेरून एकत्र घरी आलो तर ती दार उघडते आणि आत जाते. नंतर मी बेल वाजवतो व ती दार उघडते. तिला मी नेहमी सांगतो, ज्या दिवशी मला चावीने घरचे दार उघडायला लागेल, तो माझ्यासाठी सर्वात वाईट दिवस असेल.

संपूर्ण आयुष्याकडे पुन्हा मागे वळून पाहताना, असा एकही महत्वाचा क्षण दिसत नाही जिथे ती सोबत न्हवती. माझे आईवडील, मुली आणि माझ्यासाठी तिने आजवर घेतलेल्या अथक परिश्रमांसाठी मानावे तेवढे आभार कमी आहेत. अनेक कथांमध्ये पत्नीने पतीसाठी केलेल्या त्यागाचे गोडवे गायले गेले आहेत. या पुण्यापासून आम्ही पुरुष मात्र कायम वंचित राहिलो आहोत. म्हणूनच वटपौर्णिमेला जशी ती जन्मोजन्मी हाच नवरा मिळू दे हि प्रार्थना करते तसेच मी हि रोज देवापुढे प्रार्थना करतो कि शुभदाच मला जन्मोजन्मी पत्नी म्हणून लाभू दे!

- गिरीश सुखठणकर

आज गिरीश-शुभदा यांच्या लग्नाचा ३९ वा वाढदिवस! या सुखी दाम्पत्यास अनेक शुभेच्छा!

- The Last Nomad